Mąż od roku trzymał w portfelu zdjęcie wnuczki - przynajmniej tak mi mówił, kiedy raz zapytałam, czemu tak często go wyjmuje. Pewnego dnia portfel spadł ze stołu i zdjęcie wysunęło się z przegródki. Za wnuczką było drugie - kobieta w moim wieku, uśmiechnięta, w kapeluszu na tle morza. Na odwrocie data i jedno słowo: "Tęsknię".

Portfel spadł z brzegu stołu - cicho, jakby nie chciał zwracać na siebie uwagi. Kilka monet stuknęło o kafelki, stoczyło się pod krzesło. Schyliłam się, zebrałam drobne i podniosłam skórzany portfel, który Stanisław dostał ode mnie na sześćdziesiąte urodziny. I wtedy z bocznej przegródki wysunęły się dwa zdjęcia.

Jedno znałam dobrze - Zosia, nasza czteroletnia wnuczka, z kolorowymi spinkami we włosach i bezczelnym uśmiechem. Stanisław nosił to zdjęcie od ponad roku. Wyjmował je czasem wieczorami, trzymał chwilę w rękach, patrzył i chował z powrotem. Kiedy raz zapytałam, czemu tak często je ogląda, wzruszył ramionami. - Bo rośnie za szybko - powiedział. - Za chwilę będzie zupełnie inna.

Za Zosią kryło się drugie zdjęcie. Kobieta mniej więcej w moim wieku, może odrobinę młodsza. Krótkie jasne włosy, okulary w lekkiej oprawce, słomkowy kapelusz z szerokim rondem. Stała na plaży, na tle morza i błękitnego nieba, gdzieś daleko biały żagiel.

Uśmiechała się tak, jakby ktoś za aparatem właśnie powiedział coś, co ją rozśmieszyło - ten rodzaj uśmiechu, który pojawia się sam, bez pozowania. Odwróciłam zdjęcie. Siedemnasty lipca ubiegłego roku. I jedno słowo, starannym, kobiecym pismem: "Tęsknię".

Wsunęłam oba zdjęcia z powrotem do portfela. Położyłam go na stole dokładnie tam, gdzie leżał - przy serwetce, obok kubka z resztkami kawy. Stanisław był na działce. Miał wrócić za dwie godziny.

Przez te dwie godziny robiłam to, co robiłam od trzydziestu siedmiu lat. Wytarłam blat. Przestawiłam doniczkę. Podlałam kwiaty na parapecie. Ręce się nie trzęsły - to przyszło dopiero wieczorem, kiedy Stanisław siedział naprzeciwko i kroił chleb na kolację, a ja patrzyłam na jego spokojną twarz i myślałam: kto ty właściwie jesteś.

Przez trzydzieści siedem lat nie zadałam tego pytania ani razu. Nie musiałam. Stanisław był stały. Jak zegar na ścianie, jak sobotnie zakupy w Biedronce, jak poranna kawa o szóstej trzydzieści.

Budziłam się rano i wiedziałam, że leży obok. Wracałam z pracowni - trzydzieści lat za maszyną do szycia, poprawki, przeróbki, sukienki komunijne dla pół Bydgoszczy - i wiedziałam, że kolacja będzie na stole. To nie było namiętne - ale było pewne.

Przynajmniej tak mi się wydawało.

Stanisław wrócił z sanatorium w Kołobrzegu w sierpniu ubiegłego roku. Pojechał na dwadzieścia jeden dni, na te swoje kolana - dwa zabiegi dziennie, spacery po molu. Wrócił opalony i - teraz dopiero to widzę - inny.

Nie lepszy ani gorszy. Inny. Częściej wychodził na balkon z telefonem. Mówił, że Marcin dzwoni, albo kolega ze starej roboty. Kilka razy złapałam go na uśmiechu, którego nie rozumiałam - takim lekkim, skierowanym do czegoś w środku siebie, nie do mnie.

Siedemnasty lipca. Sanatorium. Plaża. Kobieta w kapeluszu. Wszystko się składało.

Przez tydzień nie powiedziałam nic. Chodziłam po naszym mieszkaniu jak po muzeum własnego małżeństwa i oglądałam eksponaty: wspólne zdjęcia na komodzie, kubki z Zakopanego, magnes z Kołobrzegu na lodówce. Ten magnes. Przywiózł mi go stamtąd. Czekoladę też wtedy przywiózł. I zdjęcie - ale tamtego nie dostałam.

Kiedy wychodził na działkę, przeszukiwałam szuflady. Nie chciałam tego robić, ale nie potrafiłam przestać. W szafie, za zimowymi swetrami, znalazłam kartkę urodzinową - "Dla Stasia, z uśmiechem, T." Litera T. i narysowane serduszko. Nowa kartka, nie ze starych czasów.

W historii połączeń na jego telefonie - nigdy nie miał hasła, bo po co, ufaliśmy sobie - był numer zapisany jako "Serwis pralek". Ale Stanisław nigdy w życiu nie dzwonił do żadnego serwisu. Zepsutą pralkę naprawiał sam, od zawsze. Wydzwaniał do tego numeru dwa, trzy razy w tygodniu. Rozmowy po dziesięć, piętnaście minut.

Zadzwoniłam do Agaty. Nie powiedziałam, o co chodzi - tylko że muszę się spotkać. Agata przyjechała z Torunia w sobotę, jak zwykle z sernikiem w plastikowym pojemniku. Usiadłyśmy w kuchni przy herbacie z cytryną.

- Mamo, dobrze się czujesz? - zapytała od progu, bo pewnie wyglądałam jak ktoś, kto nie spał od kilku dni. I słusznie.

Nie umiałam zacząć. Mieszałam łyżeczką herbatę, choć nie wsypałam cukru. W końcu wyciągnęłam telefon i pokazałam jej zdjęcie - sfotografowałam tamtą fotografię z portfela, zanim ją schowałam.

Agata milczała. Długo. Potem powiedziała cicho:

- Może to jakaś znajoma. Koleżanka.

- Koleżanki nie piszą "Tęsknię" na odwrocie zdjęć - odpowiedziałam.

Agata nie próbowała mnie więcej pocieszać. Za to zapytała:

- Co chcesz z tym zrobić?

I to było najgorsze pytanie, jakie mogłam usłyszeć. Bo nie wiedziałam.

Konfrontacja przyszła sama. Nie planowałam jej. Zwykły wtorek, Stanisław wrócił z działki, umył ręce, usiadł do obiadu. Pomidorowa, kotlety mielone, surówka z marchewki. Jadł spokojnie, jak co dzień. Ja siedziałam naprzeciwko z łyżką w ręku i wiedziałam, że dłużej nie dam rady.

- Kto to jest T.? - zapytałam.

Łyżka zawisła nad talerzem. Ułamek sekundy - ale go zobaczyłam. Zaskoczenie, strach, szybkie kalkulowanie. A potem ta twarz, którą znałam od trzydziestu siedmiu lat, przybrała wyraz, którego nigdy wcześniej na niej nie widziałam. Rezygnację.

- Skąd wiesz? - zapytał cicho.

- Portfel ci spadł.

Długo milczał. Za oknem sąsiadka wieszała pranie, gdzieś jechała karetka, pies szczekał na podwórku. Świat się nie zatrzymał.

- Poznałem ją w Kołobrzegu - powiedział wreszcie. - Teresa. Też była na sanatorium. Mieszka w Gorzowie. Jest sama, mąż jej umarł pięć lat temu.

- I co? Spotykasz się z nią?

Pokręcił głową.

- Nie spotykam. Dzwonimy do siebie. Czasem. I to zdjęcie... nie wiem, Danuta. Nie wiem, czemu je trzymałem.

- Wiesz doskonale - odpowiedziałam.

I on wiedział. I ja wiedziałam. Trzymał je, bo chciał. Bo za nią tęsknił. Bo to zdjęcie było dla niego czymś, czym ja od dawna nie byłam.

Nie krzyczałam. Nie biłam w stół, nie rzucałam talerzami. Posprzątałam ze stołu, umyłam naczynia. Stanisław siedział w pokoju przed ciemnym telewizorem - nawet go nie włączył.

Najgorsze nie było samo zdjęcie. Najgorsze było to, że patrząc na twarz tej kobiety - na ten swobodny uśmiech, na kapelusz przekrzywiony z nonszalancją - poczułam coś, czego się nie spodziewałam. Nie tylko złość i ból. Poczułam zrozumienie. Bo ja sama dawno zapomniałam, jak się tak uśmiecha.

Trzydzieści siedem lat. Tysiące ugotowanych obiadów. Setki przeróbek przy maszynie do szycia, bo dzieci rosły, potem tyły, potem chudły, potem ubierały już własne dzieci. Gdzieś w tym wszystkim - w codzienności, w rachunkach, w wizytach u lekarza, w jeżdżeniu po receptę - gdzieś w tym rozpuściło się to, co kiedyś nas trzymało razem. I zostały nawyki.

Minęły trzy tygodnie. Nie wyrzuciłam Stanisława i nie powiedziałam mu, że przebaczam - bo nie wiem, czy przebaczam. Zadzwoniłam do tego numeru, "Serwis pralek". Odebrała kobieta o niskim, spokojnym głosie. Rozłączyłam się natychmiast. To mi wystarczyło - nie potrzebowałam słyszeć więcej.

Stanisław mówi, że przestał dzwonić. Zdjęcie z portfela zniknęło - nie wiem, czy je wyrzucił, czy schował gdzie indziej. Nie sprawdzam. Nie jestem pewna, czy chcę wiedzieć.

Agata dzwoni co drugi dzień. Pytam, jak Zosia, ona pyta, jak ja. Mówię, że dobrze. Kłamię - ale takim kłamstwem, które jest formą grzeczności, nie zdrady. Przynajmniej tak sobie tłumaczę.

Wczoraj usiadłam na balkonie z herbatą i patrzyłam na bloki po drugiej stronie ulicy. Ktoś wywieszał pranie, ktoś podlewał kwiaty na parapecie, gdzieś ktoś grał na gitarze. Za każdym z tych okien siedzi ktoś, kto czegoś o swoim najbliższym nie wie. I może lepiej, że nie wie.

A potem pomyślałam, że nie. Że wolę wiedzieć. Nawet jeśli boli.

Portfel leży na stole. Zaglądam do niego czasem - nie szukam niczego nowego. Sprawdzam tylko, czy jest tam Zosia. Zosia jest. Zosia zawsze jest. var adsinserter = adsinserter || {}; adsinserter.tags = ['fulladsnew'];