Mąż odszedł w 2013 roku, "bo chce jeszcze pożyć". Od wiosny mieszka u syna w Pruszkowie, na rozkładanym fotelu w pokoju wnuka.

W niedzielę syn zapytał, czy dodatkowe nakrycie na Wigilii, to dla zbłąkanego wędrowca, mogłoby w tym roku być dla taty. Wnuk dopytał, czy po świętach fotel wróci do niego.

- Mamo, a to dodatkowe nakrycie... no wiesz, to dla wędrowca. Mogłoby w tym roku być dla taty?

Piotr powiedział to do talerza z rosołem, nie do mnie. Magda nagle bardzo zainteresowała się serwetką. A Kuba, który do tej pory dłubał widelcem w makaronie, podniósł głowę i zapytał z tą swoją dziesięcioletnią rzeczowością:

- A po świętach fotel wróci do mnie?

Zrobiło się tak cicho, że słyszałam zegar nad lodówką. Odłożyłam łyżkę. I wtedy zrozumiałam, że nikt przy tym stole nie pyta mnie o jeden wieczór.

Granatowy rozkładany fotel stał w pokoju Kuby od komunii. Prezent ode mnie. Kuba czytał na nim komiksy, koledzy nocowali na nim po urodzinach. Od kwietnia spał na nim Ryszard. Mój były mąż. Sześćdziesiąt sześć lat, metr osiemdziesiąt wzrostu, nogi na taborecie, bo fotel za krótki - Piotr kiedyś mi to opowiadał ze śmiechem, jakby to była anegdota, a nie czyjeś życie.

- Synku - powiedziałam powoli. - Ty mnie pytasz o talerz czy o coś więcej?

Piotr spojrzał na Magdę. Magda spojrzała w okno. Kuba patrzył na mnie i chyba jako jedyny przy stole czekał na odpowiedź bez strachu.

- Na razie o talerz - mruknął Piotr.

"Na razie". Zapamiętałam to słowo.

Kiedy pojechali, zmywałam dłużej, niż było trzeba. Trzynaście lat temu, w marcu, stałam przy tym samym zlewie, kiedy Ryszard postawił walizkę w przedpokoju. Miał pięćdziesiąt trzy lata, pracował jako elektryk w spółdzielni, a ja od rana do wieczora przesadzałam tuje w szkółce pod Michałowicami.

- Teresa, ja chcę jeszcze pożyć - powiedział. Tak po prostu. Jakbym przez dwadzieścia osiem lat małżeństwa trzymała go w piwnicy.

Pożyć poszedł do Iwony z Żyrardowa. Rozwód wzięliśmy rok później, bez orzekania o winie, bo nie miałam siły prać tego w sądzie. Mieszkanie na warszawskich Włochach było po moich rodzicach, więc nawet nie było o co się kłócić. Piotr miał wtedy dwadzieścia pięć lat i przez dwa lata nie odbierał od ojca telefonów. Potem zaczął. Ja nie zaczęłam nigdy.

O tym, że Iwona wystawiła mu torby za drzwi, dowiedziałam się w kwietniu. Piotr powiedział to przy kawie, niby mimochodem.

- Wiesz, co mu powiedziała? Że ona też chce jeszcze pożyć.

Nie zaśmiałam się. Chociaż przez sekundę miałam ochotę.

- I gdzie on teraz?

- U nas. Na chwilę. Aż coś znajdzie.

Chwila trwała już osiem miesięcy.

W grudniu w szkółce zaczyna się sezon na choinki. Choć od trzech lat jestem na emeryturze, co roku wracam na te kilka tygodni. Stałam w kurtce narzuconej na polar, siatkowałam jodły kaukaskie i od tamtej niedzieli miałam w głowie tylko pytanie Kuby. Bo dziecko nie pytało, czy dziadek przyjdzie na Wigilię. Dziecko pytało, gdzie dziadek będzie spał potem.

A w moim mieszkaniu był drugi pokój. Kiedyś Piotra. Teraz stała tam maszyna do szycia, regał z doniczkami i wersalka, na której nikt nie spał od lat.

We wtorek zadzwoniła Magda. Słyszałam, że siedzi w samochodzie, pewnie pod pracą, żeby Piotr nie słyszał.

- Mamo, ja nie chcę, żeby mama myślała, że my coś knujemy. Ale ja już nie daję rady. Kuba od pół roku nie zaprosił kolegi. Tata chrapie, wstaje o piątej, w nocy ogląda coś na telefonie bez słuchawek. On nie jest zły. On jest po prostu... wszędzie.

- A Piotrek co na to?

- Piotrek mówi, że ojca na ulicę nie wyrzuci. I że mama ma dwa pokoje.

No proszę. Ktoś w końcu powiedział to głośno.

Tego wieczoru, wracając z zakupami, zatrzymałam się przed drzwiami do klatki. Od listopada wisiała na szybie kartka, wypisana starannym pismem: "Szukam spokojnej osoby do pokoju u starszej pani. Niski czynsz w zamian za pomoc w domu i drobne naprawy".

Trzy z dziesięciu karteczek z numerem ktoś już oderwał. Zostawiła ją synowa pani Zofii z czwartego piętra, kiedy przyjechali z Norwegii na Wszystkich Świętych. Pani Zofia ma osiemdziesiąt cztery lata, a jej syn co niedzielę dzwoni i co niedzielę martwi się, że matka jest w nocy sama.

Postałam chwilę z palcami na jednej z karteczek. Nie oderwałam.

Ryszard przyszedł do szkółki w sobotę przed czwartą niedzielą adwentu. Poznałam go po chodzie, zanim zobaczyłam twarz - zawsze lekko ciągnął prawą nogę. Postarzał się. Kurtka, którą pamiętałam, wisiała na nim jak na wieszaku.

- Piotrek mówił, że tu jesteś - powiedział. - Chciałem im kupić choinkę. Taką do sufitu. Kuba by chciał.

Wybrał świerk, za drogi jak na niego. Płacił, przeliczając drobne. Kiedy siatkowałam drzewko, odezwał się znowu, ciszej:

- Ja mu mówiłem, żeby cię nie prosił. O nic.

- A jednak poprosił.

- Bo jest lepszy ode mnie. Zawsze był. - Potarł zmarznięte dłonie. - Wiesz, czemu wtedy poszedłem? Ojciec umarł mi w wieku pięćdziesięciu pięciu lat. Przy biurku w zakładzie. Ja miałem pięćdziesiąt trzy i co rano budziłem się z myślą, że zostały mi dwa lata. I zamiast żyć z tobą, uciekłem żyć gdzie indziej. Głupi strach. A wtedy myślałem, że to odwaga.

Wiedziałam, kiedy umarł jego ojciec. Nie wiedziałam, że Ryszard liczył.

- Nie przyszedłem prosić, żebyś mnie przyjęła - dodał. - Szukam pokoju. Tylko z mojej emerytury... no. Szukam.

Stałam z siatką w rękach, igły kłuły mnie przez rękawiczki. Trzynaście lat czekałam, aż on przyjdzie i poprosi, żebym mogła powiedzieć "nie". A on nie prosił. I nagle okazało się, że moje "nie" nie ma się czego uczepić.

W poniedziałek zapukałam do pani Zofii. Przesiedziałyśmy godzinę nad herbatą z cytryną. Opowiedziałam jej wszystko, razem z walizką w przedpokoju. Słuchała, kiwała głową, a na końcu powiedziała:

- Pani Tereso, mnie od dwóch lat cieknie kran w łazience, a w przedpokoju nie świeci lampa. Elektryk, mówi pani? To niech przyjdzie w sobotę, obejrzę go sobie.

Ryszard przyszedł. Naprawił kran, wymienił oprawkę, wypił herbatę. Ustalili, że od stycznia zajmie pokój od podwórka. Synowa pani Zofii zadzwoniła z Norwegii, żeby mi podziękować. Czułam się dziwnie, jakby ktoś dziękował mi za coś, czego wcale nie zrobiłam dla Ryszarda.

Bo nie zrobiłam tego dla niego. Zrobiłam to dla Kuby. Dla Magdy. I trochę dla siebie - żeby wreszcie zamknąć tę walizkę, która stała w moim przedpokoju od trzynastu lat.

Na Wigilię nakrycie dla wędrowca stało przy Ryszardzie. Sianko pod obrusem, opłatek, karp, którego Piotr smażył w mojej kuchni z miną eksperta. Kiedy łamaliśmy się opłatkiem, Ryszard nie mógł wydusić słowa, więc odezwałam się ja:

- Zdrowia, Rysiek. Pożyj jeszcze.

Magda parsknęła w chusteczkę. Piotr spuścił głowę, ale widziałam, że się uśmiecha.

A Kuba, kiedy wszyscy już siedzieli, nachylił się do mnie i szepnął:

- Babciu, czyli fotel wraca?

- Wraca, kochanie. Po Nowym Roku.

Ryszard mieszka teraz dwa piętra nade mną. Mijamy się na schodach i mówimy sobie "dzień dobry". Klucze do mojego mieszkania wciąż są tylko moje. var adsinserter = adsinserter || {}; adsinserter.tags = ['fulladsnew'];