Wnuk założył mi e-mail i profil zaufany, "żeby babcia miała recepty w telefonie". W październiku przyszło pismo z PayPo: wezwanie do zapłaty, 1 274 złote za zakupy w Zalando i na Allegro.
Ja przez internet kupuję tylko leki. Na Wszystkich Świętych wnuk przyszedł na cmentarz w nowej kurtce.
Kuba osłaniał dłonią płomień znicza na grobie dziadka, a ja patrzyłam tylko na jego kurtkę. Granatowa, pikowana, z kapturem obszytym futerkiem i małą gumową naszywką na rękawie. Nie musiałam pytać, skąd ją ma. Wiedziałam, ile kosztowała. Wiedziałam nawet, że we wrześniu przyszła do paczkomatu na jego osiedlu.
W torebce, między różańcem a zapasowymi zapałkami, nosiłam złożone na czworo pismo. Nosiłam je od trzech tygodni, jakbym czekała, aż samo zniknie.
- Babcia, zimno ci? Jakaś blada jesteś - Kuba objął mnie ramieniem i poczułam zapach nowego materiału, taki sklepowy, jeszcze niewywietrzony.
- Wiatr - powiedziałam. - Na Kurczakach zawsze wieje.
Iwona poprawiała chryzantemy w wazonie i mówiła coś o tym, że w tym roku ceny zniczy to jakaś kpina. Moja córka od rozwodu liczy każdą złotówkę na głos, jakby chciała się upewnić, że jeszcze jej starczy. Stałam między nimi nad grobem Stasia i nie umiałam wydusić ani słowa.
Pismo przyszło w połowie października. Wyjęłam je ze skrzynki razem z ulotką z Biedronki i myślałam, że to coś z NFZ, bo ostatnio wszystko przychodzi z NFZ. Otworzyłam w kuchni, przy herbacie. "Wezwanie do zapłaty". Pod spodem moje imię, nazwisko, adres na Retkini. I kwota: 1 274,00 zł.
PayPo. Nigdy w życiu nie słyszałam tego słowa. Zalando brzmiało mi jak nazwa jakiegoś hiszpańskiego tańca. Allegro znałam, bo sąsiadka z czwartego piętra kupowała tam nasiona na działkę. Sześćdziesiąt osiem lat, czterdzieści w zakładach odzieżowych, z czego dwadzieścia jako szefowa zmiany na szwalni, i nigdy nie kupiłam niczego na raty. Nawet pralki.
Zadzwoniłam na numer z pisma. Odebrała młoda dziewczyna, grzeczna, cierpliwa. Poprosiła o PESEL, potem długo stukała w klawiaturę.
- Konto zostało założone w czerwcu, proszę pani. Zakupy z lipca, sierpnia i września. Dwie pierwsze raty są spłacone, potem płatności ustały. Przypomnienia wysyłaliśmy na adres e-mail i SMS-em.
- Na jaki numer? - zapytałam.
Przeczytała. Ostatnie trzy cyfry: cztery, jeden, siedem.
Odsunęłam słuchawkę od ucha i spojrzałam na lodówkę. Pod magnesem z Kołobrzegu wisiała kartka z numerami, którą napisałam sobie dużymi literami, żeby nie szukać okularów. Iwona. Przychodnia. Kuba - i jego numer, kończący się na 417.
- Pani Danuto? Jest pani tam?
- Jestem.
- Jeśli to nie pani zakupy, trzeba zgłosić sprawę na policję jako kradzież tożsamości. Z zaświadczeniem z komisariatu rozpatrzymy reklamację.
Policja. Kuba.
W lutym siedział ze mną przy tym samym stole. Dwadzieścia lat, ręce za duże na mój telefon, i ta cierpliwość, której jego dziadek nigdy nie miał. Założył mi skrzynkę z moim imieniem i rokiem urodzenia, zalogował się do mojego banku, sfotografował dowód osobisty, "bo system chce". Hasła wpisywał sam, szybko, żebym nie musiała się męczyć.
- Babcia, teraz recepty same będą ci przychodzić. Nie musisz o siódmej rano wisieć na telefonie do przychodni.
I przychodziły. Pierwszy raz zamówiłam leki na ciśnienie z apteki internetowej, a kurier przyniósł mi je pod same drzwi. Byłam z niego taka dumna, że opowiadałam o tym w kolejce u lekarza.
Na cmentarzu nie powiedziałam nic. Nie przy Iwonie, która po całym dniu w sklepie jeszcze trzy wieczory w tygodniu sprząta biura. Nie nad grobem Stasia. Kiedy szliśmy już do bramy, Kuba zapytał, czy ma w niedzielę wpaść, bo mi w telefonie "coś miga".
- Przyjdź w sobotę - powiedziałam. - Sam.
Przyszedł punktualnie, jak zawsze. Powiesił kurtkę w przedpokoju, na wieszaku obok mojego płaszcza. Postawiłam herbatę z cytryną i sernik, który upiekłam w piątek, bo ręce musiały coś robić. A obok jego szklanki położyłam pismo.
Czytał długo. Za długo jak na jedną stronę. Uszy zrobiły mu się czerwone, tak samo jak wtedy, gdy miał siedem lat i stłukł mi kryształowy wazon.
- Babcia, ja to spłacałem - powiedział w końcu, cicho. Wyjął telefon, pokazał mi jakieś okienka, zielone ptaszki przy dwóch ratach. - Naprawdę. Miałem zmiany w magazynie, wszystko się zgadzało. A w sierpniu agencja przestała mnie wpisywać na grafik. Myślałem, że do grudnia coś znajdę i oddam, zanim się zorientujesz.
- A te maile? Przypomnienia?
- Kasowałem.
Powiedział to tak zwyczajnie, że aż mnie zabolało.
- Czemu na mnie, Kuba? Czemu nie na siebie?
- Na siebie próbowałem. Odrzucili mnie. - Patrzył w stół. - Stara kurtka rozlazła mi się na szwach, chodziłem w dwóch bluzach. Mamie nie chciałem mówić, ona i tak... Wiesz, jak jest. A perfumy... To były dla niej. Na urodziny. Ona sobie nic nie kupuje, babcia. Od lat.
Przypomniało mi się, jak we wrześniu Iwona podsunęła mi nadgarstek pod nos i powiedziała z uśmiechem, jakiego dawno u niej nie widziałam: "Powąchaj, mama. Od Kuby. Nie wiem, skąd wziął na takie".
Zrobiło mi się słabo. Nie ze złości. Z tego, że wszystko to było jednocześnie podłe i tak strasznie po ludzku zrozumiałe.
- Pani z infolinii powiedziała, że mam iść na policję - powiedziałam.
Zbladł. Odłożył telefon, jakby parzył.
- Pójdziesz?
W kuchni było tak cicho, że słyszałam lodówkę. Patrzyłam na niego i widziałam dwóch chłopców naraz: tego, który wziął mój dowód i moje nazwisko, i tego, który w lutym przez dwie godziny tłumaczył mi, gdzie się klika, żeby babcia nie musiała stać w kolejkach.
- Nie - powiedziałam. - Ale posłuchaj mnie teraz uważnie, bo drugi raz powtarzać nie będę.
Wstałam, otworzyłam meblościankę i wyjęłam zza kryształów kopertę. Odkładałam do niej od dwóch lat, na wyjazd do sanatorium w czerwcu. Położyłam ją na stole obok pisma.
- W poniedziałek idę na pocztę i płacę za ciebie. Całość, żeby nie rosły odsetki. Ale to nie jest prezent. Pierwszego każdego miesiąca przychodzisz tu i oddajesz, ile możesz. Do ręki, nie na żaden przelew. Siadasz, pijesz herbatę i mówisz mi, jak ci idzie.
Kiwnął głową.
- Dzisiaj, przy mnie, zamykasz to konto i zmieniasz wszystkie hasła. Ja je zapisuję w zeszycie, nie ty. Twój numer znika z moich spraw.
- Dobrze.
- I mamie powiesz sam. Przed świętami. Jeśli nie powiesz ty, powiem ja, a wtedy będzie gorzej.
To go ruszyło bardziej niż policja. Zacisnął szczęki, ale znowu kiwnął.
Siedzieliśmy nad moim telefonem do zmroku. Pisałam drukowanymi literami każde nowe hasło, a on dyktował znak po znaku, cierpliwie, tak samo jak w lutym. Kiedy wychodził, zatrzymał się w przedpokoju z kurtką w rękach.
- Mam ją oddać?
- Za późno, minął termin. Noś. Tylko pamiętaj, kto za nią płaci.
W poniedziałek zapłaciłam na poczcie. Potwierdzenie wsadziłam do zeszytu z hasłami, między kartki, żeby się nie zgubiło.
Pierwszego grudnia o piątej zadzwonił domofon. Kuba stanął w drzwiach w tej granatowej kurtce, z kopertą w jednej ręce i plastikowym pojemnikiem w drugiej. W kopercie było sto pięćdziesiąt złotych. Znalazł pracę na rozładunku w hurtowni, na razie na próbę.
- Mama wie - powiedział od progu. - Najpierw krzyczała. Potem płakała. A potem kazała ci przynieść pierogi.
Zrobiłam herbatę. Kurtka znowu wisiała w przedpokoju obok mojego płaszcza.
Jak dobrze policzę, do lata będzie spłacona. Recepty dalej przychodzą mi w telefonie. A wnuk - pierwszego każdego miesiąca, do ręki. var adsinserter = adsinserter || {}; adsinserter.tags = ['fulladsnew'];