Po pogrzebie męża syn zabrał z szafy jego akordeon Weltmeister - "żeby nie niszczał, mamo, Kuba się kiedyś nauczy".

W październiku szwagierka pokazała mi w telefonie ogłoszenie z OLX: akordeon czerwony, 80 basów, "po dziadku, grał na weselach". Dwa tysiące czterysta złotych, do negocjacji.

Halina podsunęła mi telefon nad talerzem z sernikiem tak gwałtownie, że o mało nie przewróciła szklanki z herbatą.

- Jola, popatrz. Tylko spokojnie. Popatrz i powiedz mi, że mi się wydaje.

Na ekranie stał czerwony akordeon, sfotografowany na tle beżowej tapety w drobne listki. Weltmeister, 80 basów. "Po dziadku, grał na weselach". Dwa tysiące czterysta złotych, do negocjacji.

Nie musiałam powiększać zdjęcia, a jednak powiększyłam. Na miechu, w lewym dolnym rogu, kawałek czarnej taśmy izolacyjnej. Zbyszek nakleił ją w dziewięćdziesiątym ósmym, po weselu w Krapkowicach, kiedy pijany drużba zahaczył o instrument klamrą od paska. Mówił, że to na chwilę. Przegrał z tą taśmą dwadzieścia sześć lat.

A tapetę w listki kleiłam sama. U syna, w przedpokoju, trzy lata temu.

- Skąd to masz? - zapytałam. Głos miałam dziwnie spokojny.

- Moja Ola szuka harmonii dla małego, przeglądała ogłoszenia. Zobaczyła i od razu do mnie zadzwoniła. Jola, przecież to jest Zbyszka...

- Wiem, czyje to jest.

Wiedziałam też, czyje jest ogłoszenie, zanim przewinęłam w dół. Sprzedający: Grzegorz. Opole, Zaodrze.

Halina patrzyła na mnie, jakby czekała, aż się rozpłaczę albo zacznę krzyczeć. Nie zrobiłam ani jednego, ani drugiego. Nacisnęłam "Zadzwoń" pod ogłoszeniem i przyłożyłam jej telefon do ucha.

Trzy sygnały.

- Halo, dzień dobry, w sprawie akordeonu? - Mój syn mówił tym uprzejmym, równym tonem, którym rozmawia z klientami w firmie.

- Tak, w sprawie akordeonu - powiedziałam. - To mama, Grzesiu.

Po drugiej stronie zapadła taka cisza, że słyszałam, jak u niego w pokoju gra telewizor.

- Mamo... Ja przyjadę. Wieczorem. Proszę cię, nie przez telefon.

Rozłączył się pierwszy. Halina chciała zostać, mówiła, że ona mu powie parę słów, bo to był jej brat, nie tylko mój mąż. Odprowadziłam ją do drzwi. Niektóre rozmowy trzeba odbyć we dwoje.

Zbyszek umarł w marcu. Serce, nagle, w niedzielę po obiedzie. Trzydzieści osiem lat przepracował na kolei, a w soboty, przez prawie trzy dekady, grał z kapelą po weselach.

Akordeon kupił w osiemdziesiątym trzecim, za pieniądze z pierwszych wesel. Później stał w futerale w naszej szafie i wychodził na imieniny, na Wigilię do kolęd, na każdą większą okazję. Ostatni raz Zbyszek grał na komunii Kuby, dwa lata temu. Palce już nie te, mylił się i sam się z siebie śmiał.

Po stypie Grzegorz podszedł do szafy, otworzył ją i długo patrzył na futerał.

- Wezmę go, mamo. Żeby nie niszczał. Kuba się kiedyś nauczy.

Zgodziłam się od razu. Wstyd przyznać, ale poczułam ulgę. Nie potrafiłam otwierać tej szafy.

Grzegorz przyjechał o ósmej, w kurtce roboczej, prosto z trasy. Usiadł w kuchni na tym samym krześle, na którym siedziała Halina, i długo obracał w palcach łyżeczkę.

- Kuba był na dwóch lekcjach w domu kultury - zaczął wreszcie. - Ten akordeon waży prawie dziesięć kilo. Mały się popłakał, bo nie mógł go utrzymać. Pan od muzyki powiedział, że do takiego instrumentu dorośnie najwcześniej za kilka lat, a na razie potrzebuje czterdziestkiósemki. I jeszcze powiedział, że miech przepuszcza. Że trzeba by go oddać do stroiciela.

- I dlatego sprzedajesz.

- Nie tylko dlatego. - Odłożył łyżeczkę. - We wrześniu padła mi skrzynia biegów. Mechanik powiedział: dwa i pół tysiąca. Ja do Kędzierzyna jeżdżę na piątą rano, mamo. O tej godzinie nic tam nie jeździ. Bez auta nie mam roboty.

Chciałam zapytać, dlaczego nie przyszedł do mnie. Ale znałam odpowiedź i on wiedział, że ją znam. Grzegorz od dziecka liczył wszystko sam, nawet kieszonkowe. Taki był po ojcu.

- A wiesz, co jeszcze? - Podniósł na mnie oczy. - Tata by sprzedał. Ty dobrze wiesz, że by sprzedał. Ile razy mówił, że instrument w szafie to trumna? Że akordeon musi grać, bo inaczej umiera?

Mówił. Mówił to setki razy, kiedy koledzy z kapeli odkładali instrumenty na emeryturze. I to bolało mnie bardziej niż samo ogłoszenie.

- Napisałem "po dziadku, grał na weselach" - dodał ciszej - bo chciałem, żeby kupił ktoś, kto zrozumie, co kupuje. Nie handlarz.

- Grzesiu. Mnie nie chodzi o akordeon - powiedziałam i dopiero wtedy coś mi się ścisnęło w gardle. - Mnie chodzi o to, że dowiedziałam się od szwagierki. Z telefonu. Nad sernikiem.

Spuścił głowę. Siedzieliśmy tak dobrą chwilę, a w lodówce coś cicho brzęczało.

- Dobrze - powiedziałam w końcu. - Sprzedaj. Ale ja chcę zobaczyć, kto go kupi.

Telefon zadzwonił w czwartek. Starszy pan spod Opola, dla wnuka. Umówili się na sobotę u Grzegorza.

Przyjechałam wcześniej i przez dobre pięć minut stałam pod jego klatką, z palcem nad domofonem. Myślałam, że się wycofam. Że powiem synowi przez telefon: róbcie, jak chcecie. W końcu nacisnęłam.

Pan Stanisław miał może siedemdziesiąt lat, ręce jak bochenki i kaszkiet, którego nie zdjął nawet w przedpokoju. Wnuk, Patryk, piętnaście lat, chudy jak tyczka, od roku grał na klawiszach w weselnej kapeli z wujkiem. Teraz chciał akordeon, bo, jak powiedział, "na wsi ludzie chcą słyszeć prawdziwy akordeon, nie keyboard".

Chłopak otworzył futerał ostrożnie, jakby w środku spało niemowlę. Założył pasy, rozciągnął miech. Przy niskich tonach zaświstało w miejscu, gdzie była taśma. Pan Stanisław pokiwał głową.

- Miech do zrobienia. Ale głosy czyste. Porządny instrument.

- Mój mąż na nim kończył każde wesele - odezwałam się, zanim zdążyłam pomyśleć. - Zawsze takim jednym walczykiem. Nie wiem nawet, jak się nazywał. Mówił, że to dla par, które jeszcze stoją na nogach o czwartej rano.

I zanuciłam. Fałszywie, łamiącym się głosem, w przedpokoju syna, przy obcych ludziach. Sześć, siedem taktów.

Patryk przechylił głowę. Pomyślał chwilę. A potem zagrał to samo. Najpierw niepewnie, jedną ręką, potem z basami. Ten sam walczyk, na tym samym akordeonie, z tym samym świstem przy taśmie.

Nie wiem, kiedy Grzegorz złapał mnie za rękę. Pamiętam tylko, że trzymał mocno i że jego dłoń też drżała.

Pan Stanisław targował się potem jeszcze z dziesięć minut, jak to na wsi. Stanęło na dwóch tysiącach stu. Grzegorz spojrzał na mnie, czy się zgadzam. Skinęłam głową.

Zanim zamknęli futerał, wyjęłam z bocznej kieszeni zeszyt w kratkę, oprawiony w szary papier. Zbyszek zapisywał w nim każde wesele: datę, wieś, nazwiska młodych. Od siedemdziesiątego dziewiątego do szesnastego. Ponad czterysta wpisów. Grzegorz nawet nie wiedział, że tam jest.

Halinie opowiedziałam wszystko jeszcze tego samego wieczoru. Długo milczała, a potem powiedziała tylko:

- Głupek. Gdyby mnie zapytał, dołożyłabym mu do tej skrzyni.

- Wiem - odpowiedziałam. - I on też wie. Dlatego nie zapytał.

Dwa tygodnie temu Grzegorz przysłał mi filmik. Patryk zagrał na swoim pierwszym weselu z akordeonem, w remizie pod Ozimkiem. Miech już naprawiony, taśmy nie ma. O czwartej nad ranem, dla par, które jeszcze stały na nogach, zagrał walczyk Zbyszka.

Zeszyt leży teraz w szafie, tam gdzie kiedyś stał futerał. Ostatni wpis zrobiłam ja, swoim krzywym pismem: data, wieś, "walczyk - Patryk".

Instrument w szafie to trumna, mówił Zbyszek. Ale zeszyt może tam spokojnie leżeć. var adsinserter = adsinserter || {}; adsinserter.tags = ['fulladsnew'];